گواهی دورغ، سوگند دروغ

فارسی نسخه موبایل
یکی از بدترین انواع دروغ، شهادت دروغ و قسم دروغ است. خداوند اجتناب از گواهی دروغ را یکی از صفات مومنان می شمارد: «و الذین لا یشهدون الزور و اذا مروا باللغو مروا كراما: و كسانى كه گواهى دروغ نمی دهند و چون بر بیهوده و ناپسند بگذرند بزرگوارانه مى گذرند»(فرقان، 72).

واژه «زور» در اصل به معنی انحراف از حق است، و این معنی دارای مصادیق متعددی مانند: باطل، دروغ، موسیقی حرام، ظلم و تعدی می باشد، اما بر اساس روایات، این واژه بیشتر در مورد دروغ، تهمت و مجالس بیهوده و غناء و باطل استعمال شده است. در مورد معنی «شهادت زور» كه در آیه بالا از آن نهی شده و ترك آن از ویژگی های بندگان ممتاز خداوند شمرده شده است، مفسران دو معنی ذكر كرده اند كه هیچ مانعی ندارد كه منظور از آیه فوق، هر دو معنی باشد: 1ـ آنان گواهی به دروغ نمی دهند، امضای ناحق نمی كنند، امور باطل را تأیید نمی نمایند 2ـ آنها در مجالس عیاشی و ساز و آواز باطل شركت نمی كنند، و با حضور خود، مجالس لغو و بیهوده و پدید آورندگان آنان را تأیید نمی نمایند. گواهی دروغ یا امضای ناحق، همان تهمت است كه از گناهان كبیره و حق الناس بوده، و در زبان آیات و روایات به عنوان بهتان مطرح است كه گناه مضاعف می باشد، زیرا هم دروغ است و هم با گواهی به آن حقی را باطل و باطلی را حق جلوه می د و موجب پایمال شدن حقوق دیگران می شود. بزرگی گناه بهتان و تهمت كه همان گواهی به دروغ است آن چنان در نابودی ایمان اثر دارد كه امام صادق(علیه السلام) فرمود: «اذا اتهم المؤمن أخاه، انمات الایمان فی قلبه، كما ینمات الملح فی الماء» كسی كه به برادر دینی اش تهمت بزند، ایمان در قلب او چنان ذوب می شود كه نمك در میان آب ذوب می گردد.

به همین نسبت، مجازات الهی و كیفر اخروی تهمت زننده، بسیار سخت و كمر شكن است، ابی یعفور نقل می كند؛ امام صادق(علیه السلام) فرمود: «كسی كه به مرد یا زن با ایمانی تهمـت بزنـد، و صفتی كه در او نیست به او نسبت دهد، خداوند در قیامت او را از میان آبی بسیار متعفن بیرون می آورد.» .و معلوم است كه چنین كسی در قیامت در پیش روی مردم چهره بسیار پلید و بوی كریه و تنفرآمیزی خواهد داشت.

در حدیث دیگر آمده: رسول اكرم(صلی الله علیه و آله) فرمود: «من بهت مؤمنا أو مؤمنة او قال فیه ما لیس فیه، اقامه الله یوم القیامة علی تل من نار حتی یخرج مما قال فیه كسی كه به مرد یا زن با ایمانی تهمت بزند، یا چیزی به آنها نسبت دهد كه در آنها نیست، خداوند او را در قیامت بر روی تلی از آتش، متوقف می كند، تا از بند آن تهمت (با راضی شدن متهم) آزاد گردد». روزی پیامبر(صلی الله علیه و آله) جان كندن سخت كافران را هنگام مرگ، برای حضرت علی(علیه السلام) بیان می كرد و می فرمود: «عزرائیل سیخی آتشین نزد كافر بیاورد، و به وسیله آن روح كافر را از كالبدش خارج سازد، و در این هنگام جهنم صیحه می كشد.» حضرت علی(علیه السلام) پرسید: آیا از امت تو كسی هست كه این گونه به سختی قبض روح گردد؟پیامبر(صلی الله علیه و آله) در پاسخ فرمود: «نعم، حاكم جائر، و آكل مال الیتیم ظلما و شاهد زور »: آری (سه كس این گونه قبض روح می شوند) حاكم ستمگر، و خورنده مال یتیم از روی ظلم، و كسی كه گواهی دروغ بدهد.

باید توجه داشت كه گواهی به دروغ، دارای انواع گوناگونی است مانند: تهمت های سیاسی، تهمت های ناموسی، تهمت های مالی و اقتصادی، و... در میان این تهمت ها و گواهی های دروغین، تهمت های سیاسی و ترور شخصیت، گناه نابخشودنی و بسیار بزرگی است، زیرا دارای بازتاب ویرانگر و شومی است، موجب آسیب رسانی به موقعیت اشخاص محترم شده و پیامدهای شومی را برای اشخاص و جامعه خواهد داشت، این گونه تهمت ها در بعضی از موارد مانند ایام انتخابات رواج بیشتری می یابد، كمترین مكافات آن این است كه تهمت زننده، باید كاری كند كه ذهن همه كسانی را كه آن تهمت را شنیده اند، پاك كند، و آشكارا اعلام كند كه من دروغ گفته ام و آن كس منزه از این نسبت های ناروا است.

هم چنین تهمت ناموسی دارای گناه شدیدتر و مجازات سنگین تر است، به طوری كه علاوه بر مجازات سخت اخروی در دنیا نیز دارای كیفر سخت است. چنان كه در قرآن كریم می خوانیم: «والذین یرمون المحصنات ثم لم یأتوا باربعة شهداء فاجلدوهم ثمانین جلدة و لا تقبلوا لهم شهادة ابدا و اولئك هم الفاسقون: و كسانی كه به زنان پاكدامن تهمت می زنند، سپس چهار شاهد (در نزد قاضی) برای مدعای خود نمی آورند، آنها را هشتاد تازیانه بزنید، و گواهیشان را هرگز نپذیرید، و آنها همان فاسقانند»( نور، آیه 4)

پیامبر اكرم (صلى الله علیه و آله و سلم) نیز فرمودند: «شاهد الزور كعابد الوثن: شاهد دروغ مانند بت پرست است ». و ایشان در مورد نکوهش سوگند دروغ فرمودند: «تاجران فاجرند» پرسیدند: یا رسول الله، مگر نه این است كه خداوند خرید و فروش را حلال كرده؟ فرمود: «آرى و لیكن سوگند مى خورند و گناهكار مى شوند، و دروغ مى گویند». و همچنین فرمودند: «سه نفرند كه در روز قیامت خداوند با آنها سخن نمی گوید و به آنها نمی نگرد (نظر لطف و رحمت خود را از آناه بر می گرداند ) و آنها را پاك نمی کند: كسى كه با بخشش خود منت گذارد، و كسى كه قسم دروغ می خورد كه جنس خود را بیشتر از قیمت واقعى خریده است، و كسى كه جامه خویش [از روى تكبر] چندان دراز كند كه وقتى راه رود به زمین برسد». و فرمودند: «هیچ كس به خدا سوگند نمى خورد كه در آن به قدر بال پشه اى [خلاف واقع ] داخل كند، مگر آنكه نقطه اى سیاه تا روز قیامت در دلش خواهد بود». و فرمودند: «سه نفرند كه خداوند آنان را دشمن می دارد: تاجر یا فروشنده اى كه بسیار قسم می خورد، و فقیر متكبر، و بخیل منت گذار».

به داستان زیر در مورد سر انجام سوگند دروغ توجه کنید: شخص دروغ گویى به منصور دوانیقى – حاکم مستبد عباسى - گزارش داد كه امام جعفرصادق (علیه السلام) در فكر قیام بر ضد دولت مى باشد و غلامش معلى را به سوى شیعیان فرستاده تا مال و اسلحه جمع كند. منصور خشمگین شده و به امیر مدینه نامه نوشت كه امام را به بغداد بفرستد. امام رهسپار عراق شد. هنگامى كه نزد منصور رسید، پادشاه عباسى در آغاز به حضرتش احترام نمود، ولى پس از اندى، عتاب آغاز كرد و سخنانى بر خلاف ادب ازاو سر زد، سپس گفت: شنیده ام كه معلى براى تو مال و اسلحه جمع مى كند. امام تكذیب كرده و فرمود: این سخن، افترا و دروغ است. منصور كه حال را چنین دید، گزارش دهنده را بخواست. آن مرد از حضور امام شرم نكرد و گفت: هر چه گفته ام واقعیت دارد. امام فرمود: سوگند بخور! آن مرد كه آماده سوگند شد، صیغه قسم را چنین اجرا كرد: «والله الذی لا اله الا هو الطالب الغالب الحی القیوم». امام فرمود: صبر كن! هر طور كه من گفتم، سوگند بخور! سپس فرمود: بگو! ازحول و قوه خدا بیرون باشم و در حول و قوه خودم داخل باشم، اگر آن چه گفته ام دروغ باشد. دروغ گو صیغه قسم را همان طور اجرا كرد و همان دم افتاد و مرد.

منـابـع

- ترجمه جامع السعادات (علم‏اخلاق‏اسلامى)،ملا مهدی نراقی، ج 3، ص438

- دروغ، سید رضا صدر

- مقاله «ويژگي‏هاي عباد الرحمن (9) ،پرهيز شديد از گواهي دروغ و شركت در مجالس گناه » ،محمد محمدي اشتهاردي

کلیــد واژه هــا

0 نظر ارسال چاپ پرسش در مورد این مطلب افزودن به علاقه مندی ها

بـرای اطلاعـات بیشتـر بخوانیـد