ویژگی های موجودات عالم ملکوت از نظر امام علی (ع)

فارسی 6398 نمایش |

از حضرت امام علی علیه السلام درباره عالم علوی سؤال کردند و منظورشان این بود که عالم علوی چطور است؟ خصوصیات و آثارش چیست؟ در مقابل عالم سفلی یعنی عالم پائین، عالم پست که ما در آن زیست می کنیم. آن عالمی که محل ملائکه و ارواح و عقول و موجودات مجرده است، آنها چه خواصی دارند؟
«فقال علیه السلام: صور عاریة عن الموآد، عالیة عن القوة والاستعداد. تجلی لها فأشرقت، و طالعها فتلالات. و ألقی فی هویتها مثاله، فأظهر عنها أفعاله و خلق الاءنسان ذا نفس ناطقة؛ إن زکاها بالعلم و العمل فقد شابهت جواهر أوآئل عللها، و إذا اعتدل مزاجها و فارقت الاضداد، فقد شارک بها السبع الشداد.» (شرح غرر و درر از آقا جمال خوانساری، ج 4، ص218-220)
حضرت در پاسخ سؤال فرمودند: «در عالم بالا ماده نیست، صورت هایی است که از ماده عریان است» و البته چون ماده نیست، مدت هم نیست، زیرا ماده از ملازمات زمان است. «آن موجودات فعلیت محضه هستند و دارای استعداد و قوه نیستند.» موجوداتی که بسوی کمال در حرکتند، دارای استعداد و قوه هستند که با طی مدارج کمال، قوای خود را به فعلیت می رسانند و پیوسته بین استعداد و فعلیت در حرکت می باشند. هر لحظه قوه را تبدیل به فعلیتی و در لحظه دیگر آن فعلیت را نیز که به نوبه خود قوه و استعداد نسبت به مراحل و مراتب بعدی است تبدیل به فعلیت دیگری می نمایند و همین طور پیوسته هر قوه تبدیل به فعلیت نسبی و آن فعلیت نسبی تبدیل به فعلیت کامل تری می گردد تا به منزل فعلیت محضه برسد و فعلیت مطلقه را حایز گردد.
تخم میوه که در آن استعداد درخت و ریشه و ساقه و برگ و میوه های فراوان در سالیان متمادی، نهفته شده است، چون در زیر زمین کاشته گردد بسوی تکامل و پیدایش درخت و دادن میوه در حرکت است.
تمام موجودات این عالم با داشتن قوه و استعداد، بواسطه خلع و لبس، آن قوا را تبدیل به فعلیت می کنند و با صعود از نردبان ترقی به تکامل می رسند. ترقی و کمال از مختصات این عالم است. در آن عالم همه موجودات دارای فعلیت محضه هستند.
هر کس از اینجا رفت، در آنجا با هر فعلیتی که هست همان است که از دنیا میرود، مهر می شود. گرچه در عالم برزخ فی الجمله حرکت و تکاملی هست، لیکن همانطور که سابقا اشاره شد، عالم برزخ از تتمه عالم دنیا محسوب می گردد، چون دارای خصوصیات کم و کیف است که از جهتی مشابه با موجودات مادی است ولی در قیامت بهیچ وجه تکاملی و حرکتی نیست و هر کس پا به قیامت گذارد به فعلیت محضه رسیده است.
ملائک