جستجو

نقش ایمان به معاد در زندگی

اعتقاد به معاد از اصول خدشه ناپذیر ادیان الهى است و اصولا مکاتبى که فاقد این اصل باشند، الهى نیستند. در جهان بینى اسلامى؛ معاد و سراى آخرت از اهداف نهایى آفرینش شمرده شده و قرآن مجید در این باره مى فرماید: «افحسبتم انما خلقناکم عبثا و انکم إلینا لا ترجعون؛ آیا گمان کرده اید شما را بیهوده آفریده ایم، و به سوى ما بازنمى گردید؟» (مؤمنون/ 115) از این آیه چنین برداشت مى شود که ناباوران به رستاخیز به هدف زندگى انسانى دست نیافته اند و در وادى پوچ گرایى غلتیده اند. چنان که نقش ارزنده اعتقاد به معاد نیز براى مؤمنان به آن آشکار مى شود.
اعتقاد به معاد در شکل عام آن یعنى باور داشتن حساب و کتاب، ورود به بهشت و دوزخ، بازگشت به محضر ربوبى و... با همه ابعاد زندگى مؤمن عجین گشته و کمتر عملى را مى یابیم که چنین پیوندى با معاد نداشته باشد. نقش سازنده معاد در ابعاد گوناگون زندگى سبب شده که ادیان و مذاهب آسمانى براى تربیت افراد و اصلاح جامعه، تلاشى گسترده جهت پرورش ایمان به معاد در دل مردم، به عمل آورند. به خصوص در قرآن کریم قسمت مهمى از مسائل تربیتى از همین راه تعقیب مى شود و شگفت آور نیست که در این کتاب آسمانى در حدود 1200 آیه به مساله معاد و خصوصیات آن پرداخته است.
ایمان و اعتقاد به معاد، آثار ارزنده اى در زندگى فردى و اجتماعى انسان دارد که به اختصار مورد برسى قرار مى گیرد.

در زندگى فردى
اعتقاد به معاد، منشاء گرایش انسان به خصلت هاى نیک و فضایل اخلاقى است. سخاوت، از خودگذشتگى، انفاق، راستگویى، مبارزه با ستمگران، حمایت از مستضعفان، صبر و پایدارى در سختى ها از آثار ایمان به معاد است؛ چرا که مؤمنان به حیات اخروى، براى رسیدن به پاداش بى مانند قیامت از هیچ تلاشى فروگذار نمى کنند. مولاى متقیان (ع) در توصیف پارسایان [و مؤمنان به سراى آخرت] چنین مى فرماید: پارسایان، در دنیا اهل فضیلتند: سخن آنان صواب، جامه آنان میانه روى و روش آنان فروتنى است، بر حرام هاى الهى چشم فرو مى بندند و به علم سودمند گوش مى سپارند، در سختى و بلا، چنان که گویى در آسایش و راحتى به سر مى برند، اگر مدت عمرى نبود که خدا برایشان مقرر داشته، به سبب شوقى که به ثواب و بیمى که از عذاب دارند چشم برهم زدنى جان هایشان در بدن هایشان قرار نمى گرفت. تنها آفریدگار در نظرشان بزرگ و جز او در دیدگانشان خرد مى نماید. با بهشت چنانند که گویى آن را مى بینند و غرق نعمت هاى آن مى باشند و با دوزخ چنانند که گویى آن را مى بینند و به عذاب آن گرفتارند.
حضرت على (ع) و فرزندان و همسرش، سه روز پیاپى روزه نذرى گرفتند و هنگام افطار، غذاى خود را به یتیم، فقیر و اسیر داده، با آب افطار کردند. درباره دلیل این فداکارى در سوره انسان چنین مى خوانیم: «إنا نخاف من ربنا یوما عبوسا قمطریرا؛ ما از پروردگارمان خائفیم در آن روزى که عبوس (گرفته) و سخت است.» (انسان/ 10) کسى که معاد را باور دارد، همواره از خویشتن مراقبت مى کند، گرد معصیت نمى گردد و از آلودگى ها اجتناب مى کند تا از عواقب شوم آن ها ایمن باشد، چرا که او مى داند: «فمن یعمل مثقال ذرة خیرا یره* و من یعمل مثقال ذرة شرا یره؛ پس هر کس هم وزن ذره اى نیکى کند، آن را خواهد دید. و هر که هم وزن ذره اى بدى روا دارد آن را خواهد دید.» (زلزله/ 7- 8)

در زندگى اجتماعى
جامعه از مجموعه افرادى تشکیل شده که با یکدیگر در ارتباط و تعامل هستند. اگر بر روابط افراد جامعه، ایمان به مبداء و معاد حاکم باشد، پیشرفت، سرافرازى و سربلندى جامعه را در بر مى گیرد و آثار سازنده اى در پى خواهد داشت. برخى از آثار سازنده ایمان به معاد از این قرارند:

1- تامین امنیت اجتماعى
در کشورهاى پیشرفته جهان، براى پیشگیرى از دزدى، آدم کشى، جرم و جنایت از دستگاه هاى پلیسى بسیار قوى و مجهز به مدرن ترین وسائل استفاده مى شود. ولى با این حال، شاهد شنیع ترین جنایت ها و مرگ بارترین فجایع و قتل و غارت هاى دهشتناک هستیم. سبب ظاهرى این است که نمى توان براى هر فرد ناظر و مراقبى گماشت و بر فرض امکان، خود مراقب و پلیس هم بشر است و نیاز به مراقب دیگرى د