جستجو

توصیف دو بهشت در قرآن

در بخشهائی از سوره ی الرحمن اشاره ی سربسته ای به چهار بهشت از بهشتهای الهی شده و ویژگیهای آنها را دو به دو بیان فرموده است، می فرماید: «و لمن خاف مقام ربه جنتان؛ و براى کسى که از مقام پروردگارش [که احاطه و تسلط او بر ظاهر و باطن هستى است] بترسد دو بهشت است.» (الرحمن/ 46) «ذواتا أفنان؛ [دو بهشتى که] داراى درختان و شاخسارهاى باطراوت و انبوه است.» (الرحمن/ 48) سپس بعد از توصیف این بهشت می فرماید: «و من دونهما جنتان؛ و جز آن دو بهشت، دو بهشت دیگر [هم] هست.» (الرحمن/ 62) «مدهامتان؛ آن [دو بهشت دیگر] در نهایت سرسبزى اند.» (الرحمن/ 64) به این ترتیب دو باغ بهشتی نخست از آن «مقربان» و دو باغ بهشتی مراحل پائین تر از آن «اصحاب یمین» است، و در حقیقت اشاره به درجات و مقامات مختلف اهل بهشت می باشد و باید هم چنین باشد، چرا که بدون شک بشهتیان همه در یک سطح و یک مقام و یک مرتبه نیستند. و باید درجات آنها متفاوت باشد. این تفاوت مقام و درجه با تعبیر زیبائی در حدیثی از پیغمبر گرامی اسلام (ص) چنین بیان شده است: «جنتان من فضة آنیتهما و ما فیهما، جنتان من ذهب آنیتهما و ما فیهما؛ دو باغ ظرفها و سایر آنچه در آن است از نقره است، و دو باغ تمام ظروف و متعلقاتش از طلا است.»

توصیف دو بهشت دوم
در توصیف این دو بهشت دوم (و من دونهما جنتان) پس از "مدهامتان "، می فرماید که: «فیهما عینان نضاختان؛ در هر یک چشمه اى پیوسته آب از آن فوران و جوشش دارد.» (الرحمن/ 66) آیه بعد درباره میوه هاى این دو بهشت چنین مى گوید: «فیهما فاکهة و نخل و رمان؛ در آنها میوه هاى فراوان و درخت خرما و انار است.» (الرحمن/ 68) اینجا رمان نخل را آورده، که به معناى درخت خرماست نه خود خرما. آنگاه در ادامه وصف نعمتهاى دو بهشت مى گوید: «فیهن خیرات حسان؛ در این دو بهشت نیز زنانى هستند نیکو خلق و زیبا.» (الرحمن/ 70) چرا از تثنیه (فیهما) خارج شد و به جمع «فیهن» پرداخت؟! به این دلایل:
اول: این دلیل بر بزرگداشت مقام این دو بهشت است، هر چند از این لحاظ پایین تر از دو بهشت نخستین به شمار مى روند که وصفشان پیش از این گذشت.
دوم: سخن پیوستگى با آلاء در آیه پیشین دارد، به اعتبار آن که زنان نیکو و زیبا نیز از آلاء به شمار مى روند.
سوم: سخن در این جا تنها به دو بهشت اخیر اختصاص ندارد، بلکه به همه باغها و بهشتها و از جمله دو بهشت اولى نیز مربوط است. و این به سیاق نزدیکتر است مخصوصا در آن هنگام که بگوییم مقصود «خیرات حسان» زنان مؤمن بوده باشد از این لحاظ که افضل و اجملند، و امام صادق (ع) در این باره چنین گفته است: «خیرات حسان از زنان دنیایند، و آنان از حور العین زیباترند»، و نیز گفت: «آنان زنان صالح و مؤمن و عارفند.»
در خبر است که رس