نزول سوره های شعرا، نمل و قصص

فارسی نسخه موبایل
سوره ی «شعرا»
محتوای آیات:
محتوای این سوره را می توان در چند بخش خلاصه کرد: بخش یکم، آغاز سوره است که از حروف مقطعه، عظمت مقام قرآن و تسلی خاطر پیامبر (ص) در برابر پافشاری و خیره سری مشرکان سخن می گوید و به طور گذرا برخی از نشانه های توحید و صفات خدا را برمی شمرد. بخش دوم، بخش هایی از سرگذشت هفت پیامبر بزرگ یعنی موسی، ابراهیم، نوح، هود، صالح، لوط و شعیب (ع) و مبارزات آنها با بدکاران قومشان و لجاجت ها و خیره سری های آنان را بازگو می کند که شباهت زیادی با قصه ی مشرکان عصر پیامبر اسلام دارد و نیز عذاب های دردناک این اقوام و بلاهای وحشتناکی که بر آنها فرود آمده، بیان شده که خود تهدید موثری برای مخالفان پیامبر اسلام در آن شرایط است. بخص سوم که جنبه ی نتیجه گیری از بخش های گذشته را دارد، درباره ی پیامبر اسلام و عظمت قرآن و تکذیب مشرکان و دستورهایی به آن حضرت در زمینه ی روش دعوت و چگونگی برخورد با مومنان سخن گفته است و سوره با بشارت به مومنان و تهدید شدید ستمگران پایان می یابد.
مکی یا مدنی بودن آیات: ظاهرا این سوره از اولین سوره های مکی است و در مورد مکی بودن تمام یا بعضی آیات آن اختلاف نظر وجود دارد. برخی گفته اند بجز پنج آیه ی آخر آن الباقی مکی است و بعضی گفته اند بجز آیه ی «اولم یکن مهم آیه ان یعلمه علماء بنی اسرائیل» الباقی سوره در مکه نازل شده است. دسته ی سوم نیز گفته اند تمام سوره در مکه نازل شده است.
موضوعات تاریخی: در اصول کافی حدیثی بدین مضمون از امام صادق (ع) نقل شده است که فرمود: [شبی رسول خدا (ص) در خواب دید، بنی امیه بعد از او از منبرش بالا رفته و موجب گمراهی مردم می شوند فلذا صبح اندوهگین و ناراحت در میان مردم حاضر شد. پس جبرئیل علیه السلام نازل شد و گفت: «ای رسول خدا! چه شده است که تو را ناراحت و غمگین می بینم؟» حضرت فرمود: «ای جبرئیل! دیشب در خواب دیدم بعد از من بنی امیه از منبرم بالا می روند و مردم را گمراه می کنند» پس جبرئیل گفت: «قسم به خدایی که تو را به حق مبعوث کرد من از این موضوع اطلاع نداشتم» پس به آسمان عروج کرد و بی درنگ آیه ای از قرآن آورد که موجب انس پیامبر (ص) به آن باشد. پس این آیه را گفت: «افرایت ان متعناهم سنین ثم جائهم ما کانوا یوعدون ما اغنی عنهم ما کانوا (یمتعون)» (205، 206 و 207 شعرا) ترجمه: «به ما خبر ده اگر (باز هم) سالیانی آنها را از این زندگی بهره مند سازیم، سپس عذابی که به آنها وعده داده شده به سراغشان بیاید، این تمتع و بهره گیری از دنیا برای آنها سودی نخواهد داشت». و نازل شد بر او: «انا انزلناه فی لیله القدر و ما ادراک مالیله القدر، لیله القدر خیر من الف شهر» ترجمه: «بدرستیکه ما قرآن را در شب قدر نازل کردیم و تو چه می دانی شب قدر چیست، لیله القدر از هزار ماه بهتر است» قرار داد خداوند شب قدر را برای پیامبرش بهتر از هزار ماه حکومت بنی امیه در ذیل آیه ی شریفه ی «وانذر عشرتک الاقربین» نیز روایاتی آمده است که در بخش «ث- 6» با عنوان «دعوت خویشاوندان به اسلام و...» ذکر شد.

سوره ی «نمل»
محتوای آیات:
این سوره بطور کلی همان محتوای آیات مکی را دارد. از نظر اعتقادی بیشتر روی مبدا و معاد تکیه می کند و از نظر مسائل و اخلاقی، بخش بزرگی از سرگذشت پنج پیامبر بزرگ الهی- یعنی موسی، داود، سلیمان و صالح و لوط علیهم السلام- و مبارزات آنها با اقوام منحرفشان را باز گفته تا هم دلداری و تسلی خاطر برای مومنانی باشد که در آن روزگار در مکه در اقلیت قرار داشتند و هم هشداری برای مشرکان لجوج و بیدادگر باشد.
یکی دیگر از امتیازات این سوره، بیان بخش مهمی از داستان حضرت سلیمان (ع) و مکه ی سبا و چگونه گی ایمان آوردن او به توحید و سخن گفتن پرندگانی همچون هدهد و حشراتی همچون مورچه با سلیمان است. همچنین این سوره از اعلم بی پایان پروردگار و نظارت او بر همه چیز در عالم هستی و حاکمیت او در میان بندگان سخن می گوید.
مکی یا مدنی بودن آیات: ظاهرا تمام آیات این سوره در مکه نازل شده است.
موضوعات تاریخی: در این سوره به موضوع تاریخی مهم که مربوط به تاریخ اسلام باشد اشاره نشده است.

سوره ی «قصص»
محتوای آیات:
سوره ی قصص در شرایطی که مومنان در چنگال دشمنان نیرومندی گرفتار بودند نازل شد. دشمنانی که هم از نظر جمعیت و شمار و هم از نظر قدرت و قوت بر آنها برتری داشتند. این اقلیت مسلمان چنان تحت فشار آن اکثریت بودند که جمعی از آینده اسلام بیمناک و نگران شدند و چون این حالت، شباهت زیادی به وضع بنی اسرائیل در چنگال فرعونیان دارد فلذا حدود نیمی از آیات این سوره مربوط به داستان موسی و بنی اسرائیل و فرعونیان می شود.
در بخش بعدی این سوره درسهای ارزنده ای از توحید و معاد و اهمیت قرآن، وضع و حال مشرکان در روز قیامت، موضوع هدایت و ضلالت و پاسخ به بهانه جوئی های افراد ضعیف آمده است که نتیجه ای از بخش اول و مقدمه ای برای بخش بعدی محسوب می شود.
در بخش سوم از این سوره نیز داستان «قارون» بازگوش شده است. او که مردی ثروتمند و دانا بود عاقبت بر اثر غرور و استکباری که داشت دچار سرنوشتی مانند سرنوشت فرعون شده و درس عبرتی برای مومنان گردید.
مکی یا مدنی بودن آیات: به نظر می رسد تمام آیات سوره ی قصص در مکه مکرمه نازل شده باشد.
موضوعات تاریخی: در این سوره به موضوع تاریخی مهمی که مربوط به تاریخ اسلام باشد اشاره نشده است.

منـابـع

1- ترجمه‌ی تفسیر المیزان ج 16 سیدمحمدباقر موسوی همدانی

2- المیزان ج 15

3- قرآن کریم محقق:‌ محمد فقیهی رضایی

4- اصول کافی ج 4 مرحوم کلینی

کلیــد واژه هــا

0 نظر ارسال چاپ پرسش در مورد این مطلب افزودن به علاقه مندی ها