معجزه و حکومت یک قانون بر قانون دیگر

English فارسی 1849 نمایش |

نظر علامه طباطبائی (ره) در باب معجزه این است که هیچ معجزه ‏ای خارج از قانون‏ واقعی طبیعت -نه قانونی که بشر می‏شناسد، قانونی که بشر می‏شناسد ممکن‏ است همان قانون طبیعت باشد، ممکن است آن نباشد- نیست ولی توسل به‏ آن قانون یعنی کشف آن قانون و تسلط بر آن قانون و استفاده کردن از آن‏ قانون مقرون است به یک قدرت غیبی ماوراء الطبیعی، که این احتیاج به‏ توضیح دارد. در جهان فرق است میان نقض یک قانون و حکومت کردن یک قانون بر قانون دیگر. در مقام مثال (البته اینها تمثیل است) در قوانین اجتماعی‏ و اعتباری، مثلا قانونی که مربوط به مالیات است، یک وقت شما می‏ آیید این قانون را نقض می‏کنید یعنی اصلا عمل نمی‏کنید، خلافش رفتار می‏کنید، و یک وقت شما خلاف می‏کنید بدون اینکه این قانون را نقض کرده باشید بلکه‏ از یک ماده قانونی دیگر واقعا استفاده می‏کنید.
مثلا شما مؤسسه ‏ای تأسیس‏ می‏کنید و می‏دانید که هر مؤسسه‏ ای، هر واحد حقوقی اگر دارایی داشته باشد گمرک چنین باید بدهند، مالیات چنان باید بدهد. ولی شما می‏دانید که‏ اگر مؤسسه‏ ای به صورت یک مؤسسه خیریه درآمد از گمرکات و مالیات معاف‏ است. بعد شما می ‏آیید مؤسسه ‏تان را به صورت یک مؤسسه خیریه درمی ‏آورید یعنی واقعا یک قسمت خیریه هم در آن قرار می‏دهید و اصلا از تحت این‏ قانون خارج می‏شوید، خودتان را مشمول قانون دیگری می‏کنید. حکومت یک قانون بر قانون دیگر غیر از مسأله نقض قانون است. برای‏ این امر مثالی ذکر می‏کنند که مثال خوبی است و آن این است: بدن انسان‏ از نظر ترکیبات و تشکیلاتش قوانینی دارد. پزشکی تا وقتی که بخواهد از قوانین بدنی و مادی‏ استفاده کند چاره ‏ای ندارد الا اینکه از همین قوانین استفاده کند. ولی در عین حال یک سلسله قوانین روحی و روانی هم در انسان کشف شده است‏ که گاهی یک حالت روانی روی بدن اثر می‏گذارد. مثلا یک بیمار در اثر تلقین خوبی که به او می‏کنند یا در اثر اینکه نشاط دیگری به شکل دیگری در روحش ایجاد می‏کند، خود این حالت نشاط روحی روی بدنش اثر می‏گذارد و برعکس، یک یأس روحی سیر بدن را کند می‏کند، برعکس تأثیر نیکی که یک‏ دوا باید روی بدن بگذارد تأثیر می‏کند و اثر آن را خنثی می‏کند و احیانا او را می‏کشد.
آیا معنای این مطلب این است که قوانین طبی و پزشکی حقیقت‏ ندارد یا قطعی نیست؟ نه، قوانین پزشکی حقیقت دارد، قطعی است، ولی‏ اینجا یک عامل دیگری که آن غیر عامل پزشکی است، عامل روانی است، (دخالت دارد). معنای این مطلب این نیست که قانون پزشکی یک قانون غیر قطعی یا دروغ است. قانون پزشکی روی حساب جریان بدن درست است. ولی‏ اگر آن آدم روانشناس آمد روی عامل روانی حتی یک بیماری بدنی را معالجه‏ کرد، او از یک عامل دیگری در اینجا استفاده کرده است که آن، عامل‏ روحی است از باب اینکه قوای روحی یک نوع حکومتی و یک نوع تسلطی بر قوای بدنی دارند و نیروهای بدنی را در خدمت خودشان می‏گیرند و چون چنین‏ است بسا هست که آن نیرویی را که به صورت مرض فعالیت می‏کرد متوقف‏ می‏کنند یا آن نیروی دیگری را که در جهت بهداشت بدن فعالیت می‏کرد تأیید می‏کنند به طوری که بیش از حدی که انتظار می‏رفت فعالیت کند. به این‏ می‏گوییم حکومت قوای روحی بر قوای بدنی.
حالا این قوانین علمی ای که ما برای این جهان می‏شناسیم مثل قوانینی است‏ که یک پزشک برای بدن می‏شناسد. قوانین درست هم هست. آیا لااقل ما می‏توانیم انکار کنیم این مطلب را که تمام جهان واقعا به صورت یک موجود زنده است؟ یعنی مثل یک روح و یک روان بر عالم حکومت می‏کند؟ (البته‏ عده ‏ای معتقدند که قطعا چنین است). آنگاه قوانین طبیعی همان چیزهایی‏ است که ما برای این پیکر و بدن عالم تشخیص می‏دهیم. از کجا که یک‏ حالات روحی احیانا برای مجموع عالم رخ ندهد که آن حالات روحی بر این‏ قوانین طبیعی عالم حکومت نکند؟ البته حکومتش هم باز نه به معنای این‏ است که این را نقض می‏کند، به معنای این است که این قانون را در اختیار خودش قرار می‏دهد، از همین قانون استفاده می‏کند ولی اوست که از این قانون استفاده می‏کند. معجزه این است که آن کسی که معجزه می‏کند در واقع اتصالی با روح کلی‏ عالم پیدا می‏کند و از راه اتصال با روح کلی عالم در قوانین این عالم‏ تصرف می‏کند و تصرفش هم به معنای این نیست که قانون را نقض می‏کند، بلکه به‏ معنای این است که قانون را در اختیار می‏گیرد. وقتی قانون را در اختیار گرفت بر خلاف جریان عادی است اما برخلاف خود قانون نیست. در اینجا لازم نیست که ما روح را یک امر ماوراء الطبیعی بدانیم یا ندانیم چون از نظر وجود چنین قانونی بحثی نیست.

منـابـع

مرتضی مطهری- نبوت- صفحه 136-134

کلیــد واژه هــا

0 نظر ارسال چاپ پرسش در مورد این مطلب افزودن به علاقه مندی ها

0 نظر ارسال چاپ پرسش در مورد این مطلب افزودن به علاقه مندی ها

بـرای اطلاعـات بیشتـر بخوانیـد